De tijd voor excuses is voorbij.

Elk jaar worden er meer dan 20.000 olifanten gedood in heel Afrika om illegale ivoormarkten te bevoorraden. Het aantal olifanten op het continent is gedaald van circa 5 miljoen een eeuw geleden, tot minder dan 450.000. Grotendeels als gevolg van stroperij.Gemiddeld worden er per dag tenminste 55 olifanten gedood door stropers, uitsluitend voor hun slagtanden. Dat is ongeveer een olifanten in elke 25 minuten. Vanwege zijn zwakke betrokkenheid bij het aanpassen van de wetgeving over dit onderwerp, helpt de Europese Unie de situatie bepaald niet aan een verbetering in deze situatie.

Een verbod op internationale handel in ‘nieuw’ ivoor werd overeengekomen in het kader van het VN-verdrag inzake de internationale handel in bedreigde diersoorten (CITES), toen Afrikaanse olifanten zich in 1989 bij hun Aziatische verwanten voegden. Helaas zijn de binnenlandse markten blijven floreren, aangewakkerd door twee CITES-goedgekeurde ‘eenmalige verkopen’ van ivoorvoorraden uit het zuiden van Afrika naar het Verre Oosten.

De afgelopen jaren is de internationale gemeenschap gaan beseffen dat het bestaan van legale binnenlandse ivoren markten de vraag naar ivoor stimuleert, de handhavingsinspanningen verzwakt en het witwassen vergemakkelijkt. Waardoor het illegale doden van olifanten juist wordt gestimuleerd en de inspanningen voor natuurbehoud worden ondermijnd.

Ivoorstropers en de ivoorhandel worden grotendeels gecoördineerd door geavanceerde criminele netwerken, wier activiteiten de rechtsstaat ondermijnen en een grote rol spelen in destabiliserende samenlevingen en economieën en ook leiden tot de verwoesting van populaties olifanten.

Tijdens de World Conservation Congress in 2016 heeft de Internationale Unie voor het behoud van de natuur (IUCN) een resolutie aangenomen, waarin wordt opgeroepen de binnenlandse markten voor olifantenivoor te sluiten. Kort daarna wijzigde CITES zijn eigen resolutie over handel in olifantensoorten met een oproep aan partijen om binnenlandse ivoormarkten te sluiten die bijdragen aan stroperij of illegale handel.

De VS en China, twee van ‘s werelds grootste markten voor ivoor, hebben beslissende maatregelen genomen en hebben de import, export en binnenlandse handel in de meeste ivoorproducten verboden. Hong Kong en Taiwan bevinden zich in verschillende stadia van het uitvoeren van verboden en Australië overweegt soortgelijke actie. Er wordt gewerkt aan een wetsvoorstel door het Britse parlement, dat niet alleen de handel in de meeste ivooritems van olifanten verbiedt (met beperkte en duidelijk afgebakende uitzonderingen voor bepaalde items, zoals antieke muziekinstrumenten en andere historische voorwerpen), maar ook de beperkingen op de handel in ivoor van andere soorten zoals nijlpaarden, narwallen en walrussen vergemakkelijkt.

Volgens de huidige EU-regels kunnen ‘bewerkte’ ivoren voorwerpen die vóór 1947 zijn vervaardigd, vrij worden verhandeld zonder een CITES-certificaat. Items gemaakt sinds 1947 (maar voordat CITES-beperkingen voor het eerst van kracht werden) kunnen ook worden verhandeld, maar hebben certificaten nodig. Als gevolg van deze lakse wetten heeft de EU het dubieuze onderscheid dat zij ‘s werelds grootste bron van handel in legale ivoorproducten is. Tussen 2006 en 2015 hebben de EU-lidstaten een uitvoer gemeld van 2.242 slagtanden, 44.551 ivoorproducten en meer dan 5 ton ivoor. Uitvoer uit de EU, vele bestemd voor het Verre Oosten, nam dramatisch toe tegen het einde van deze periode.

In 2017 gaf de Europese Commissie richtlijnen aan de lidstaten over hoe de huidige EU-regels inzake ivoorhandel moeten worden geïnterpreteerd. Later heeft het een openbare raadpleging gehouden, die bijna 90.000 reacties opleverde, waarvan de overgrote meerderheid voor een verbod is. Toch blijft de Commissie aarzelen, daarbij verwijzend naar het gebrek aan bewijs dat legale handel binnen en vanuit de EU daadwerkelijk enige invloed heeft op de olifanten.

Op 10 juli 2018 publiceerde de campagnegroep Avaaz de resultaten van haar analyse van 109 legaal aangekochte bewerkte ivooritems verkregen uit 10 EU-lidstaten. Radio-koolstof datering heeft duidelijk aangetoond dat driekwart van deze items in feite na 1975 waren en niet had mogen worden verhandeld onder de huidige regels zonder een officieel certificaat. Eén op de vijf items was afkomstig van olifanten die in de jaren 90 en 2000 van de vorige eeuw in leven waren en helemaal niet hadden mogen worden verhandeld.

Hoewel deze analyse een beperkt aantal items betrof, toont het niettemin duidelijk aan dat de ineffectieve wetten van de EU, verre van alomvattend en goed gehandhaafd, worden gebruikt om ‘nieuw’ ivoor in de commerciële handel te witwassen. Te midden van de groeiende internationale erkenning dat uitgebreide maatregelen op mondiaal niveau essentieel zijn om een eind te maken aan alle legale handel in ivoor, om olifanten te beschermen en ondanks de smeekbeden van de meeste Afrikaanse landen met olifanten, dreigt de onbuigzame houding van de EU alle internationale inspanningen te ondermijnen.

De Europese Commissie en de lidstaten moeten accepteren dat een officieel en algeheel verbod de enige methode is om olifanten voor uitsterven te behoeden. De meeste Afrikaanse landen met olifanten hebben de EU formeel opgeroepen om ivoorhandel helemaal te verbieden. De overgrote meerderheid van het Europese publiek wil een verbod. Alle bewijzen zijn er om een dergelijke actie te ondersteunen. Snelle en beslissende daadkracht is nodig als de EU internationale geloofwaardigheid met betrekking tot deze essentiële kwestie wil behouden.

De tijd voor excuses is voorbij. Het is tijd voor concrete daadkracht.

Wereld Rangers Dag

Over de hele wereld, van de savannes van Afrika tot de Zuid-Amerikaanse Amazone, van de tropische bossen van Azië tot de ruige natuur in Australië, voeren rangers hun essentiële werk uit als beschermers van de aarde. Naar schatting zijn er wereldwijd meer dan 100.000 reservaten, parken en beschermde gebieden, waar rangers zich dagelijks inzetten. Deze natuurbeschermingshelden hebben de belangrijke taak om de wilde dieren en de natuur te beschermen tegen de steeds gevaarlijkere wereld. Zij riskeren en verliezen niet zelden hun leven tijdens hun gevaarlijke missie. Gemiddeld vindt elke 3-4 dagen een ranger ergens ter wereld de dood. De meeste rangers zien hun werk niet als ‘werk’ maar als een belangrijke levensmissie om de aarde te beschermen tegen alle schadelijke invloeden van de mens. Zij koesteren diep respect voor de natuur en het leven en zijn vastberaden in hun beschermingsmissie.

Op Wereld Ranger Dag 2018 staat men wereldwijd stil bij alle rangers die het ultieme offer tijdens hun werk hebben gebracht. World Ranger Day biedt een kans om de essentiële missie van de rangers te ondersteunen. Dit kan zijn door middel van een milieu-campagne, of via een donatie voor nieuw materiaal en onderwijs. De dag biedt een speciale gelegenheid om hulde te brengen aan alle rangers die hun leven hebben verloren in de lijn van hun plicht.

Daarnaast worden alle rangers, die dagelijks tijdens hun missies hun leven riskeren, om de wilde dieren en de natuur te beschermen, op deze dag uit dankbaarheid en respect in het zonnetje gezet.

De ‘Thin Green Line Foundation’ de liefdadigheidsafdeling van de International Ranger Federation, is de enige wereldwijde organisatie die zich richt op het leveren van essentiële concrete steun aan rangers in het veld. De instelling zorgt ervoor dat rangers goede training, apparatuur en financiering ontvangen. Men biedt daarnaast financiële steun aan de nabestaanden van rangers die zijn omgekomen tijdens hun missie. World Ranger Day wordt georganiseerd door de International Ranger Federation.

Geen volledig verbod ivoorhandel EU.

In veel Europese landen mag ‘antiek ivoor’ (dit is ivoor van voor 1947) worden verkocht en verhandeld. Het huidige semi-verbod stelt dat de handel in ivoor van vóór 1947 wél is toegestaan, maar de handel in ivoor van ná 1947 volledig is verboden. De milieugroep Avaaz heeft ontdekt dat veel van het ivoor dat wordt verhandeld in feite illegaal gestroopt ivoor is dat wordt verkocht als antiek. Malafide ivoorhandelaren kunnen vrij eenvoudig met behulp van theebaden nieuw ivoor oud maken. Bovendien is er zelfs geen wettelijk certificaat vereist voor de handel in ivoor van voor 1947.

Avaaz en de actiegroep Elephant Action League kochten 100 ivoorartikelen in Europa uit tien verschillende landen, waaronder ook Nederland. Er is gebleken dat Nederland tot over zijn oren is verwikkeld in de ivoorhandel. Daarmee is Nederland medeplichtig aan het doden van Afrikaanse olifanten om hun ivoor. De twee organisaties kochten eerder dit jaar in Nederlandse antiekwinkels en via Marktplaats heel eenvoudig ivoren kunstvoorwerpen. Op Marktplaats kwam men in slechts twee kliks op het aanbod in ivoren artikelen. De onderzoekers lieten de Universiteit van Oxford ouderdomsonderzoek uitvoeren op deze gekochte objecten. Uit dit onderzoek is uiteindelijk gebleken dat 74% van het onderzochte ivoor van ná 1947 dateert, wat betekent dat dit helemaal niet verhandeld had mogen worden.

In het algemeen waren alle stukken die in Italië, Spanje en Bulgarije waren gekocht illegaal, evenals de meerderheid die in Frankrijk, Portugal en Nederland werd gekocht. Van de ivoren beeldjes die Avaaz in Nederland kocht, dateerden er tenminste drie uit de jaren 90, een ander item kwam zelfs van een olifant die tussen 2000 en 2003 nog op de Afrikaanse savanne leefde, mogelijk zelfs nog korter geleden. Het radio-koolstofonderzoek stelt namelijk niet het tijdstip van overlijden van de olifant vast, maar stelt vast wanneer het ivoor werd gevormd. Dit betekent dat het moment van overlijden van de olifant tot zelfs decennia later kan zijn. De onderzoeksresultaten bevestigen dat in Nederland verkocht ivoor het doden van Afrikaanse olifanten om hun ivoor bevorderd.

D66-Europarlementariër Gerben Jan Gerbrandy zet zich al jaren in voor de bescherming van de Afrikaanse olifanten en pleit voor een totaalverbod op ivoorhandel. De uitkomsten van het onderzoek vormen het wetenschappelijk bewijs dat er in Nederland ook op grote schaal illegaal ivoor wordt verhandeld. De illegale ivoorhandel is alleen aan te pakken met een totaalverbod!

Catherine Bearder, een lid van het Europees Parlement, dringt aan op de invoer van eenvolledig ivoorverbod in alle EU-landen met een zeer beperkt aantal uitzonderingen voor uitzonderlijke kunstwerken. De EU heeft onlangs een strikter beleid ingevoerd om illegale ivoorhandel te bestrijden. Er zijn veel oproepen geweest om de verkoop van ivoor volledig te verbieden; desondanks blijft de EU helaas een belangrijke exporteur van ivoor en het Europees Parlement onderzoekt nog steeds of de huidige beperkingen toereikend zijn.

EU-woordvoerder Enrico Brivio merkte op: “De Commissie zal elke vorm van illegale handel blijven bestrijden, met inbegrip van het ‘antiek ivoor’ van recente datum. Het aanpakken van het stropen van olifanten en de handel in ivoor is een hoeksteen van de EU-actie tegen de handel in wilde dieren en de EU heeft onlangs tal van initiatieven daartoe genomen.

Toch is er helaas nog altijd geen volledig verbod op de ivoorhandel in de hele EU ingesteld.

Olifanten luisteren met … hun voeten

Caitlin O’Connell-Rodwell onderzoekt al meer dan 25 jaar het gedrag van olifanten bij dezelfde waterput in Etosha National Park in Namibië. In dit gebied leven honderden olifanten in verschillende groepen die om beurten de talrijke waterbronnen van het park bezoeken. Door de jaren heen heeft haar werk aangetoond dat Afrikaanse olifanten informatie uitwisselen door laagfrequente geluiden uit te zenden, die tientallen kilometers onder de grond reizen op de savanne. Zij ontdekte deze zogeheten seismische communicatie tussen olifanten in 1997. De geluidsgolven komen van de enorme stembanden van de dieren. Olifanten die ver weg zijn “horen” de signalen met hun zeer gevoelige voeten.

Wanneer een olifant geluid produceert is het als een mini-explosie vanaf de bron. De geluidsgolven verspreiden zich zowel door de grond als door de lucht. Door deze signalen met behulp van zowel hun oren als hun voeten op te pakken kunnen olifanten zich afstemmen op de richting, afstand en inhoud van een bericht.

Volgens O’Connell-Rodwell is seismische communicatie de sleutel tot het begrijpen van de complexe dynamiek van olifantengemeenschappen. Er zijn seismische berichten die passief worden verzonden, zoals wanneer olifanten elkaars voetstappen beluisteren. Actievere aankondigingen omvatten alarmkreten, paringsoproepen en navigatie-instructies voor de kudde. In een reeks experimenten speelde O’Connell-Rodwell typische oproepen af voor olifanten bij de drinkplaats in Etosha. Dit deed zij via speakers die begraven waren in de grond. Ze ontdekte dat een roofdieralarm op een luidspreker bovengronds ervoor zorgde dat de kudde onmiddellijk wegvluchtte. De olifanten reageerden echter heel anders op dezelfde oproep wanneer deze ondergronds werd afgespeeld.

Ze concludeerde dat de olifanten het verschil tussen nabije en verre gevaren waarnemen aan de manier waarop ze de informatie hadden ontvangen. Seismische communicatie werkt bij olifanten vanwege de ongelooflijke gevoeligheid van hun voeten. Zoals alle zoogdieren, inclusief mensen, hebben olifanten receptoren in hun huid. Deze zijn verbonden met een deel van de hersenen waar aanraaksignalen worden verwerkt. Bij olifanten zijn de receptoren geclusterd rond de rand van de voet. Bij het oppikken van een afgelegen signaal, drukken olifanten soms hun voeten in de grond, waarbij het oppervlak met wel 20 procent wordt vergroot om zo de signalen duidelijker te kunnen oppakken. Haar werk heeft aangetoond dat sommige grondtrillingen bij olifanten de gehoorcentra van de hersenen bereiken via een proces dat beengeleiding wordt genoemd.

Met beengeleiding reist de trillingsboodschap rechtstreeks door het skelet van de olifant naar zijn binnenoorbeenderen, waarbij het trommelvlies helemaal wordt omzeild. Door te modelleren hoe de binnenoorbeenderen van de olifant reageren op seismische geluidsgolven, hopen wetenschappers een botgeleiding te gebruiken om nieuwe en betere hoortoestellen voor mensen te ontwikkelen. In plaats van geluidsgolven door de gehoorgang te versterken, zouden deze apparaten geluidstrillingen in het kaakbeen of de schedel van een persoon overbrengen.

Botswana wil opheffing jachtverbod olifanten

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, neemt de olifantenpopulatie van Botswana niet toe. Veel mensen gaan ervan uit dat een toename van het aantal mens-olifantconflicten automatisch te wijten is aan een toenemende olifantenpopulatie. Mensen komen ten onrechte tot deze conclusie. Dr. Mike Chase is olifantenbioloog van Botswana, met 20 jaar ervaring in het bestuderen van olifantenecologie in heel Afrika.

In 2001 heeft hij de beschermingsorganisatie ‘Elephants Without Borders’ opgericht. Onderzoeksresultaten van de afgelopen 20 jaar tonen aan dat de olifantenpopulatie de afgelopen 15 jaar stabiel is geweest. De resultaten laten ook zien dat de toename van het conflict tussen mens en olifant in het afgelopen decennium het gevolg is van de herverdeling van olifanten in combinatie met een grote toename van de dichtheid van menselijke populaties. Dus niet van een toename van het aantal olifanten!

Het is essentieel om te erkennen dat mensen een hoofdoorzaak zijn van veel problemen, en dat het focussen op olifanten als een bedreiging of als economische overlast juist averechts werkt. Om deze problemen op te kunnen lossen, moet het menselijk gedrag centraal staan. Sinds het jachtverbod is Botswana juist een groeiende toeristische trekpleister geworden voor ecotoerisme-industrie. Dit is momenteel zelfs de belangrijkste bron van inkomsten die de economie in het land draaiende houdt.

“We moeten nu onze wereldwijde positie als leider in natuurbescherming en toerisme benutten en ervoor zorgen dat onze nationale olifantenkudde de kwaliteit van het leven voor alle olifanten in Botswana verbetert”, aldus Dr. Mike Chase. Tegen de achtergrond van stroperij in heel Afrika, waarbij het aantal olifanten met 30% is afgenomen, of 144.000 dieren in een periode van zeven jaar, behoort het herstel van de olifantenpopulatie in Botswana juist tot een van de grootste succesverhalen over natuurbehoud in Afrika!

Bron:‘Elephants Without Borders’