Melk: essentieel voor weesolifantjes

Overal waar olifanten leven, worden ze gestroopt om hun ivoor en waar stroperij is, zijn weesolifantjes. Nu de stroperij zo veel slachtoffers maakt, is het aantal weesolifantjes ook enorm gegroeid. De weesjes die het geluk hebben gevonden te worden, worden overgebracht naar een weeshuis dat zich gespecialiseerd heeft in hun opvang en verzorging. Weesolifantjes zijn echter langdurig afhankelijk van melk. Een olifantmoeder in het wild zoogt haar baby ongeveer drie jaar. De vraag naar geschikte melk neemt dan ook enorm toe.

De samenstelling van olifantmelk is echter heel anders dan die van koemelk. Dame Daphne Sheldrick van de David Sheldrick Wildlife Trust heeft aan den lijve ondervonden hoe moeilijk het is om olifantweesjes in leven te houden. Inmiddels heeft zij na het verlies van heel veel olifantjes door diarree een samenstelling gevonden die het grootste deel van de olifantjes in leven houdt. Toch is de samenstelling niet ideaal. Melkpoeder gemengd met kokosolie om het vetgehalte van de olifantmelk na te bootsen, aldus Angela Sheldrick. Bij de David Sheldrick Wildlife Trust wordt nu SMA Gold-melkpoeder gebruikt, dat eerst door Wyeth werd geproduceerd. Tegenwoordig is het Nestlé die het produceert en de samen-
stelling is niet helemaal hetzelfde als voorheen. Helaas gaat ook Nestlé stoppen met de productie en is men dus op zoek naar een betere oplossing. Uiteraard staan de diverse organisaties die zich met deze problematiek bezighouden met elkaar in contact om het beste resultaat te bereiken.

Melk van een zogende moederolifant
Er wordt er naarstig gezocht naar de perfecte samenstelling, omdat nog steeds veel weesolifantjes overlijden door diarree, veroorzaakt door verkeerde voeding. Lisa Marabine, een dierenarts verbonden aan de Aware Trust in Zimbabwe, heeft gezegd dat het de bedoeling is een betrouwbare, maar ook betaalbare samenstelling te vinden. Olifantbaby’s zijn, na de jongen van reuzenpanda’s, het duurst om op te laten groeien met twaalf liter melk per dag. Zij geeft leiding aan een project aan de Zimbabwaanse kant. Wetenschappers doen veel moeite om voldoende melk van een zogende moederolifant te bemachtigen om zo achter de juiste samenstelling te komen. Moederolifanten zijn echter bijzonder agressief en stoppen met het produceren van melk zodra de baby is gestopt met zogen.

Analyse van de veranderingen in de melk
Gelukkig is er een tamme olifant, Shorty. Zij leeft bij een safari-lodge, een uur rijden ten zuiden van de hoofdstad Harare in Zimbabwe. Zij bleek drachtig te zijn en haar baby werd in 2016 geboren. Shorty is een heel zachtaardige olifant en houdt van haar verzorgers. De vier verzorgers van Shorty hebben inmiddels zo’n band met haar opgebouwd dat ze het toelaat gemolken te worden terwijl haar baby zoogt. Het verkrijgen van melk was niet het enige probleem dat zich voordeed. Er moest droogijs worden ingevoerd om de melk in te vriezen, zodat die met een speciale koerier naar Zuid-Afrika verstuurd kon worden. De eerste zending van een jaar melk is in mei 2017 naar Zuid-Afrika verstuurd om daar door professor Garry Osthoff, een biochemisch analist aan de Universiteit van de Free State, bestudeerd te worden. Hij analyseert de veranderingen in de melk van Shorty over een periode van twee jaar en hoopt daarmee een samenstelling te vinden die geschikt is voor ieder jaar van het leven van een olifantbaby.

Samenstelling verandert gedurende de zoogperiode
Professor Osthoff zegt dat de melk van een olifant volledig anders is dan iedere andere soort melk. “Behalve dat de vetten en suikers verschillen van andere soorten melk, verandert de samenstelling gedurende de zoogperiode veel meer dan bij andere zoogdieren. Dat betekent dat één soort melksamenstelling niet voldoet. Er zullen er tenminste vier moeten worden gemaakt.” Verder vertelde hij dat er grote overeenkomsten zijn tussen Afrikaanse en Aziatische olifanten, wat betekent dat de melk die geschikt blijkt te zijn voor de Afrikaanse olifanten ook gebruikt kan worden voor de Aziatische olifanten.

Geschreven door en foto’s van Betty-Lou Luyken.