Specifiek alarm ontwikkeld voor “Mensen!”

Olifanten behoren tot de meest intelligente dieren ter wereld. Eerdere onderzoeken hebben aangetoond dat olifanten in staat zijn om individuele gezichten te herkennen en dat ze een aantal unieke en verfijnde sociale normen hebben die ook rouw omvatten. Onlangs hebben wetenschappers ontdekt dat olifanten hun eigen vorm van taal hebben, die in de eerste plaats bedoeld is om andere leden van hun kudde te waarschuwen voor potentiële bedreigingen.

Een samenwerkend team, bestaande uit wetenschappers van de universiteit van Oxford, Save the Elephants en Disney’s Animal Kingdom, heeft de geluiden die olifanten maken onderzocht wanneer ze worden blootgesteld aan bepaalde bedreigingen. De onderzoekers ontdekten dat als olifanten worden blootgesteld aan het geluid van een menselijke stem, specifiek gesproken in de taal van de Samburu-stam in Noord-Kenia, olifanten waakzaam worden en een kenmerkend geluid produceren dat klinkt als een laag gerommel. Andere olifanten, niet blootgesteld aan de menselijke stem, reageerden op het olifant-alarm door weg te rennen en exact hetzelfde gerommel te maken.

Onderzoekers van de universiteit van Oxford hadden eerder ontdekt dat olifanten een opvallend geluid maken om anderen te waarschuwen voor de aanwezigheid van bijen. Ze merkten op dat de waarschuwing over bijen en mensen voor menselijke gehoor veel op elkaar lijken, maar olifanten horen de geluiden heel anders omdat ze de verschillen in lage frequenties kunnen opvangen die mensen niet kunnen waarnemen.

Afrikaanse olifanten worden met uitsterven bedreigd, volgens de Internationale Unie voor het behoud van de Natuur (IUCN) en dat menselijke activiteiten grotendeels verantwoordelijk is voor deze situatie. Het stropen van olifanten voor ivoor en vlees blijft het grootste probleem in zuidelijk Afrika, wat waarschijnlijk de reden is waarom olifanten een specifiek geluid hebben ontwikkeld om anderen te waarschuwen voor menselijke aanwezigheid.

Andere bedreigingen voor de olifantenpopulatie komen ook voort uit een verlies en fragmentatie van hun traditionele leefgebieden door menselijke expansie, wat kan leiden tot gewelddadige confrontaties met mensen.

De onderzoekers denken dat de confrontatie tussen mensen en olifanten aanzienlijk kan worden verminderd als we hun taal en sociale systeem gaan begrijpen. Sinds ze zich ervan bewust zijn dat olifanten heel bang zijn voor bijen, vanwege onderzoek naar hun alarmoproepen, zijn er in Kenia maatregelen getroffen om bijenkorfhekjes te plaatsen met behulp van echte bijen of dummy bijen om te voorkomen dat olifanten gewassen op landbouwbedrijven overvallen. Van deze bijenkorfhekken is gemeld dat ze een succespercentage van 85% hebben.

“Op deze manier kunnen lokale boeren hun families en levensonderhoud beschermen zonder direct in conflict te komen met olifanten en ze kunnen de honing ook oogsten voor extra inkomsten”, zegt Lucy King, co-auteur van het onderzoek. “Door meer te leren over hoe olifanten reageren op bedreigingen zoals bijen en mensen, kunnen we strategieën ontwikkelen om conflicten tussen mens en olifant te verminderen en tegelijkertijd mensen en olifanten te beschermen.”

Foto’s: Anja Voorn